Δημήτριος Γουζέλης

Δ.Γουζέλης

Ήταν Έλληνας λογοτέχνης και θεατρικός συγγραφέας, γεννημένος στη Ζάκυνθο.

Γονείς του ήταν ο Διονύσιος Ιωάν. Γουζέλης και η Ισαβέλλα, κόρη του Δημητρίου Μαρτελάου. Οι γονείς του ήταν σχετικά εύποροι. Ο πατέρας του προερχόταν από τη μεσαία τάξη (Civilli) και η αρχή της σύμφωνα με τον Λ.Ζώη, εντοπίζεται στο χωριό Γαλάρο γύρω στα 1510. Άλλη εκδοχή, όχι ιδιαίτερα τεκμηριωμένη, θέλει την οικογένεια να κατάγεται από τους Μανιάτες ή ακόμα και από τους Βυζαντινούς Γουδέληδες (12ος αιώνας). Η μητέρα του ήταν κόρη ευπατρίδων (Nobilli), γραμμένων στο Libro d'Oro του νησιού από το 1485. Τα πρώτα του μαθήματα ελληνικών και λατινικών τα παίρνει από το θείο του, Αντώνιο Μαρτελάο, ο οποίος έπαιξε και καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του χαρακτήρα του. Αργότερα μαθαίνει ιταλικά και γαλλικά από μορφωμένους παπάδες στο μοναστήρι Φραγκισκανών της Παναγίας των Χαρίτων (Santa Maria delle Grazie) και ιδιαίτερα από το Λατίνο ιερέα Νικολό Ρεϊνώ (Nicolo Reinaud), φιλελεύθερο στοιχείο της εποχής. Είχε δύο αδέλφια, τον Ιωάννη που ήταν μεγαλύτερος και την Ρουμπίνα. Ο Γουζέλης έγραψε την ηθογραφική έμμετρη κωμωδία «Ο Χάσης». Πέθανε στίς 17 Απριλίου 1843.

Η συμβολή του στον αγώνα του 1821

Ήλθε στην Πελοπόννησο στις αρχές του αγώνα όπου υπηρέτησε στρατιώτης και φάνηκε χρήσιμος για τις γνώσεις του. Πολέμησε στην πολιορκία της Τριπολιτσάς και υπό τις διαταγές του Δημήτριου Υψηλάντη. Εστάλη από τον Υψηλάντη στην Μεθώνη για να παρατηρήσει την εκεί πολιορκία, και αργότερα στο Νεόκαστρο ως φρούραρχος. Απόκτησε φήμη και υπόληψη από τον Υψηλάντη και τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη.

 

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

• Βάλσας Μίμης, Το Νεοελληνικό Θέατρο από το 1453 έως το 1900· Μετάφραση – Εισαγωγή - Σημειώσεις Χαρά Μπακονικόλα – Γεωργοπούλου. Αθήνα, 1994.
• Γεωργουσόπουλος Κώστας, «Χάσης, πατέρας της νεοελληνικής κωμωδίας», Το Βήμα, 6/7/1977 (τώρα και στον τόμο Κλειδιά και κώδικες θεάτρουΙΙ· Ελληνικό Θέατρο, σ.204-209. Αθήνα, Εστία, 1984).
• Γραμματάς Θόδωρος, Νεοελληνικό Θέατρο· Ιστορία – Δραματουργία· Δώδεκα μελετήματα. Αθήνα, 1987.
• Καιροφύλλας Κώστας, «Ελληνική ηθογραφία: Ο Χάσης», εφ.Εστία, 7/12/1927.
• Κονόμος Ντίνος, «Το λαϊκό θέατρο στη Ζάκυνθο», Επτανησιακά Φύλλα4, 11/1946, σ.45-49.
• Λάσκαρης Ν.Ι., «Γουζέλης Δημήτριος», Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια8. Αθήνα, Πυρσός, 1929.
• Μάργαρης Δημήτριος, “Ο ποιητής του Χάση”, Πρόσωπα και θέματα, σ.35-46. Αθήνα, Σύλλογος προς διάδοσιν ωφελίμων βιβλίων, χ.χ.
• Πολίτης Φώτος, “Δημήτριος Γουζέλης, ο ποιητής του Χάση”, Ελεύθερον Βήμα, 17/12/1927 (τώρα και στον τόμο Φώτου Πολίτη, Εκλογή από το έργο του· Είκοσι χρόνια κριτικής· Εκλογή από το έργο τουΒ’, 1927-1934, σ.14-17. Αθήνα, Εστία, 1938).
• Πούχνερ Βάλτερ, Το θέατρο στην Ελλάδα· Μορφολογικές επισημάνσεις. Αθήνα, Παϊρίδης, 1995.
• Πούχνερ Βάλτερ, Δραματουργικές αναζητήσεις· Πέντε μελετήματα. Αθήνα, Καστανιώτης, 1995.
• Ρώμας Διονύσιος, «Το Επτανησιακό Θέατρο», Νέα Εστία899, Χριστούγεννα 1964, σ.97-167.
• Σπάθης Δημήτρης, «Γουζέλης Δημήτριος», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό3. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1985.
• Συνοδινός Ζήσιμος (επιμέλεια – κριτική έκδοση), Ο Χάσης (Το τζάκωμα και το φτιάσιμον). Αθήνα, Ωκεανίδα, 1997 (όπου και επιλογή βιβλιογραφίας για τον Δημήτριο Γουζέλη, βιβλιογραφία και παραστασιογραφία του Χάση).

Get Adobe Flash player